YESC: Projectomschrijving

Young Energy Society Challenge:
Energietransitie in de Genootschapstraditie
Projectomschrijving KZGW
Oktober 2018

De aanleiding
‘Non sordent in undis’ – Zij gaan niet onder in de golven. Dit is sinds 1769 de wapenspreuk van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. De 250e verjaardag van het Genootschap is een aanleiding om alle Zeeuwse jongeren uit te dagen voor de Young Energy Society Challenge: YESC. Hierin komen zij met innovatieve, concrete en impactvolle oplossingen voor de allergrootste uitdaging van onze tijd: de energietransitie. Dit in de Genootschapstraditie van breed kijken, vrij denken en probleemoplossend werken. De vroege Genootschappers combineerden techniek met andere wetenschappen om zo vrij en breed mogelijk te denken – vandaar de 7 muzen als artes liberales in het genootschapswapen. Zo was Zeeland eens een bruisend centrum van innovatie – met de uitvinding van de telescoop, het allereerste natuurkundig genootschap van vrouwen ter wereld, met veel internationale contacten met wetenschappers als Darwin. Een belangrijk motor achter de innovatie van toen waren prijsvragen, met concrete maatschappelijke problemen als thema.

De klimaatverandering, en de noodzaak om als Zeeland niet ‘onder te gaan in de golven’ is voor het Genootschap van nu aanleiding om met partners uit het hele Zeeuwse onderwijsveld de allerbelangrijkste prijsvraag uit haar geschiedenis uit te schrijven: “Met welke innovatieve, concreet te implementeren maatregel versnellen wij de energietransitie en halen wij zo snel mogelijk ‘Parijs op z’n Zeeuws’?’. Het gaat dus om de Zeeuwse doelstellingen zoals afgeleid van Parijs, en vastgelegd in de regionale energiestrategie Zeeland.

Het plan
Het lustrumjaar 2019 wordt gebruikt om samen met partners uit alle Zeeuwse onderwijsgelederen het gevoel van urgentie rondom de energietransitie te versterken, en jongeren van alle leeftijden uit de dagen om met innovatieve en concrete oplossingen te komen. Dit met een Zeeuws-brede campagne, workshops voor docenten, scholieren en studenten, innovatief onderwijsmateriaal en een jaar vol activiteit uitmondend in een groot festival. Hier presenteren deelnemers een proof-of-concept van de door hen voorgestelde oplossing. In het proces krijgen duurzame ontwikkeling en de SDGs een belangrijker plaats binnen het onderwijs, net als breed kijken, vrij denken en probleemgestuurd werken.

Organisatorisch voegen wij hiermee een nieuw element toe aan de genootschapstraditie: co-creatie!. Onze ambitie is met een onderzoekende, innovatieve, oplossingsgerichte generatie samen aan de slag te gaan voor duurzaam Zeeland. De opzet, inhoud en ook de werkwijze overstijgen de organisatiecapaciteit van het Genootschap. Daarom zetten we vanaf het begin in op partnerschap met onderwijs, kennisorganisaties, bedrijfsleven en uiteraard jongeren zelf. Dit vergt een sterke gerichtheid op co-creatie als proces. De projectorganisatie van de Young Energy Society Challenge zal daarom worden uitgevoerd door een goed toegerust, nog aan te stellen, projectteam. Het Genootschap focust op begeleiding, borging van de opgedane kennis en het toezien op de daadwerkelijke realisatie van de oplossingen.

Benadering
Wij willen:

  • Verdiepen: door de energietransitie te koppelen aan een 250 jaar oude Zeeuwse geschiedenis van innovatie, prijsvragen en ‘non sordent in undis’ laten wij zien hoe de het versnellen van de energietransitie juist in Zeeland belangrijk is, maar ook juist in Zeeland in een lange traditie staat.
  • Innoveren: samen met jongeren en onderwijspartners. Het onderwijs over duurzaamheidsvraagstukken, en de uitkomsten daarvan.
  • Aansluiten: bij de vele bestaande Zeeuwse initiatieven op dit gebied: het techniekpact, het Huis der Techniek, de techniekambassadeurs, Campus Zeeland, het Joint Research Centre, de Minor Energietransitie bij Scalda, het HZ Univ Parijs in Zeeland.
  • Duurzame netwerken initiëren.
  • Inspireren: in het lesmateriaal, de filmpjes, de keuze van de prijswinnaar laten wij ‘the power of one’ zien – het verschil dat ieder van ons kan maken. Jongeren die deelnamen aan de YESC kiezen sneller voor een studie of carrière die bijdraagt aan energietransitie.
  • Zeeland op kop laten lopen: met dit project die innovaties stimuleren die daadwerkelijk de energietransitie versnellen, en daarmee haast maken.

Partners en uitvoering
De initiatiefnemers en begeleidingscommissie van de YESC bestaat uit de Commissie Jeugd van het Genootschap, allen met uitgebreide ervaring op het gebied van onderwijsinnovatie en projectmanagement. Hier zijn de leden prof. B. Oomen (voormalig Dean van het University College Roosevelt, lid Strategische Agenda Onderwijsinnovatie), M. Ruiter (directeur van het Zeeuws Museum), H. Zielstra (voormalige Dean bij de HZ University of Applied Sciences en bestuurder van de Archipelscholen), G. Wisse (docente met innovatie ervaring in het VO) en J. Versluijs (onderwijskundig adviseur HZ). Vanuit het bestuur van het Genootschap ziet P. van Druenen (ondernemer, internetpionier, auteur ‘ De Klimaatparadox’) op de connectie met de lustrumviering, de administratie en de financiën.
De partners van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen betrokken bij het opstellen van het voorstel en in het uitvoering van de YESC met de contactpersonen zijn:

  1. Basisonderwijs Zeeland verenigd in CPOZ (Coöperatie Primair Onderwijs Zeeland), dhr P. van Kampen (voorzitter)
  2. Stichting Cultuurkwadraat (Zeeuws kennisplatform voor cultuureducatie), dhr H. Eygenraam (directeur)
  3. Voortgezet Onderwijs Zeeland, bestuurdersoverleg, dhr G. Hagt (voorzitter)
  4. Middelbaar Beroepsonderwijs, Scalda, mw M. Meijers (projectbureau)
  5. Hoger Beroepsonderwijs, HZ University of Applied Sciences, dhr W. den Ouden
  6. Universiteit Utrecht/ UCR, Dr I. Flameling
  7. Het Roosevelt Centre for Excellence in Education, prof. S. Loyens
  8. Campus Zeeland, Dr T. Brandenbarg
  9. De Zeeuwse Bibliotheek, Dr P. Moree
  10. Omroep Zeeland, dhr M. van Sluijs
  11. Lievens communicatie, mw C. Zaaijer

Alle onderwijspartners hebben al goede banden met overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties in hun werksfeer. Bij goedkeuring van het project worden bijeenkomsten georganiseerd met koepelorganisaties als de VZG, VNO/NCW Brabant-Zeeland om samenwerking te borgen en input te vragen voor de workshops/prijsvragen.

Het projectteam wordt speciaal aangesteld en werkt een jaar voltijds aan het project, onder leiding van een ervaren projectmanager met expertise op het gebied van duurzaamheid, de energietransitie en onderwijsinnovatie. De 3 projectmedewerkers voor het PO, het VO en het MBO/HBO/WO komen deels uit die gelederen en nemen een groot netwerk en onderwijservaring mee. Zij worden bijgestaan door het RCEE, de conservatoren van het Genootschap en communicatieprofessionals. Ook werken zij samen met jongerenambassadeurs, die oorspronkelijk in Zeeland naar school gingen/studeerden en zo concreet kunnen inspireren en coachen.

Daarnaast zorgt een high-level Comité van Aanbeveling met leden uit het bedrijfsleven, het onderwijs, de overheden in en buiten Zeeland voor voldoende bereik en draagvlak, en selecteert een professionele jury toe op aansprekende, kwalitatief hoogstaande en impactvolle winnaars.

De opbrengsten
Het project beoogt het versnellen van de energietransitie in Zeeland door middel van het stimuleren van:

  • Concrete, daadwerkelijk te implementeren voorstellen voor het halen van de klimaatdoelstellingen.
  • Het mobiliseren van alle Zeeuwse jongeren (en hun ouders, scholen, bedrijven, organisaties) bij de energietransitie.
  • Het creëren van duurzame, netwerken binnen het onderwijs en tussen onderwijs, overheden en bedrijven met de energietransitie als doel.
  • Het versterken van de Genootschapstraditie van onderzoeken, vrij denken, breed kijken en probleem oplossen in alle lagen van het Zeeuwse onderwijs.

In termen van meetbare doelstellingen is het volgende eind 2019 bereikt:

  • Op 80 Zeeuwse basisscholen hebben scholieren in kaart gebracht hoe hun omgeving duurzamer kan, en daarvoor concrete voorstellen gedaan. Wij stimuleren hierbij ook voor het primair onderwijs een design-based (build-measure-learn) aanpak, waarmee de nadruk ligt op het ‘doen’ en daarmee op zichtbare producten. Leerlingen kunnen iets ontwerpen (bijv. een poster met energiekosten van artikelen in supermarkt) en iets organiseren (bijv. een fietsfeest), naast dat ze ook zaken onderzoeken.
  • Ten minste de helft van de Zeeuwse VO-scholen heeft meegedaan aan de prijsvraag. Daaruit zijn ten minste 10 concreet te implementeren projecten gekomen, beoordeeld om daadwerkelijke bijdrage aan de energietransitie.
  • Uit de prijsvragen op het mbo, hbo en wo zijn ten minste 6 projecten geselecteerd om daadwerkelijk in 2020 uit te voeren en waar mogelijk op te schalen. Daarbij is daadwerkelijke bijdrage aan de energietransitie de toetssteen voor de juryselectie.
  • Ten minste 500 jongeren (en 500 anderen) woonden de YESC slotmanifestatie bij, horen tot de Young Society en ten minste 50 % geeft in een evaluatie aan geïnspireerd te zijn om zelf een duurzame bijdrage te leveren aan de energietransitie.
  • Er zijn 4 specifieke en reproduceerbare lessen ontwikkeld rondom de kernuitdagingen op de energietransitie in Zeeland voor het basisonderwijs, en 4 voor het voortgezet onderwijs. Dit lesmateriaal blijft na 2019 beschikbaar, inclusief het benodigde digitale en beeldmateriaal.
  • Ten minste 26 korte filmpjes laten Zeeuwse voortrekkers op de energietransitie zien en maken de koppeling met de genootschapstraditie.
  • Een website met het filmmateriaal, de prijswinnaars, het onderwijsmateriaal en andere vormen van inspiratie is duurzaam ondergebracht bij het KZGW of de meest aangewezen projectpartner.
  • Middels de campagne, filmpjes en onderwijsmaterialen is een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid voor energietransitie in de Genootschapstraditie ontstaan, gecombineerd met trots op de Zeeuwse aanpak. Ten minste een derde van de projecten wordt zonder subsidie voortgezet en herhaald.